Op 13 oktober 2026 eindigt het gratis jaar Extended Security Updates (ESU) dat Microsoft aan consumenten in Europa gaf nadat de reguliere ondersteuning van Windows 10 in oktober 2025 stopte. Daarna krijgt een Windows 10-laptop geen beveiligingsupdates meer, ook niet tegen lekken die daarna worden ontdekt. Je hebt dan vier realistische opties: gratis upgraden naar Windows 11 als je laptop dat toelaat, overstappen op een gratis alternatief zoals Linux Mint of ChromeOS Flex, een nieuwe laptop kopen vanaf ongeveer €450, of de oude machine bewust offline houden voor taken zonder internet. Welke optie past, hangt vooral af van de leeftijd van je laptop en van wat je ermee doet. Hieronder rekenen we de scenario's door.
Wat er precies verandert op 13 oktober 2026
Windows 10 kreeg tot 14 oktober 2025 maandelijkse beveiligingsupdates. Daarna kon je een jaar ESU krijgen: in de Europese Economische Ruimte gratis en zonder voorwaarden, buiten Europa tegen betaling of via een Microsoft-account met back-upsynchronisatie. Dat jaar loopt op 13 oktober 2026 af. Voor bedrijven bestaat een betaald programma tot 2028, maar consumenten kunnen dat niet afnemen.
Belangrijk om te weten: je laptop blijft gewoon werken. Windows start op, je programma's draaien en je browser opent websites. Wat verdwijnt, is de dichting van nieuwe gaten. Elke maand worden in Windows tientallen kwetsbaarheden gevonden, en criminelen richten zich juist op systemen waarvan ze weten dat ze niet meer worden gerepareerd. Internetbankieren, DigiD, e-mail en webwinkelen op een onbeschermd systeem is daarom geen goed idee, ook al voelt het de eerste maanden alsof er niets aan de hand is.
Daarbij komt dat ook andere software afhaakt. Google Chrome en Microsoft Edge ondersteunen Windows 10 in 2026 nog, maar hebben aangekondigd daar op termijn mee te stoppen. Microsoft 365-apps krijgen tot oktober 2028 nog beveiligingsupdates op Windows 10, maar geen nieuwe functies. Je merkt de veroudering dus stap voor stap.
Optie 1: gratis upgraden naar Windows 11
Als je laptop aan de eisen voldoet, is dit de eenvoudigste route en kost het niets. De minimale eisen zijn een processor uit de ondersteunde lijst (grofweg Intel 8e generatie of nieuwer en AMD Ryzen 2000 of nieuwer), TPM 2.0, Secure Boot, 4 GB werkgeheugen en 64 GB opslag. Controleer het via de app PC Health Check of via Instellingen, Windows Update, waar de upgrade wordt aangeboden als je in aanmerking komt.
Laptops uit 2018 en later voldoen meestal. Een machine uit 2015 tot 2017 met een Intel 6e of 7e generatie processor valt vaak net buiten de boot, ook al is hij nog snel genoeg. Er bestaan omwegen om Windows 11 toch te installeren op zulke hardware, maar Microsoft garandeert dan geen updates en de laatste jaren zijn er meerdere versies verschenen die op zo'n systeem niet meer wilden installeren. Voor iemand die gewoon zorgeloos wil werken, is dat geen duurzame oplossing.
Rekenvoorbeeld
Een Dell Inspiron uit 2019 met een i5-8265U, 8 GB geheugen en een SSD van 256 GB voldoet aan alle eisen. Upgrade: €0, tijdsinvestering ongeveer anderhalf uur inclusief back-up. Voelt hij traag aan, dan is 16 GB geheugen voor ongeveer €35 de beste investering die je kunt doen.
Optie 2: Linux Mint of ChromeOS Flex
Voor een laptop die niet naar Windows 11 kan, zijn er twee gratis besturingssystemen die goed werken op oudere hardware. Linux Mint lijkt qua bediening het meest op Windows: een startmenu linksonder, een taakbalk, vensters die je herkent. Firefox, LibreOffice en Thunderbird zijn meegeleverd, en Spotify, Zoom en Steam zijn los te installeren. Waar het misgaat, is bij specifieke Windows-programma's: de software van je belastingaangifte via de browser werkt prima, maar een oud boekhoudpakket of Photoshop niet.
ChromeOS Flex van Google maakt van je laptop in feite een Chromebook. Alles gebeurt in de browser, updates gaan automatisch en het systeem is erg lastig te infecteren. Het is de beste keuze voor iemand die vooral mailt, bankiert, video's kijkt en documenten in de cloud bewerkt. Lokale programma's installeren kan niet, en printers en scanners werken alleen als ze via het netwerk bereikbaar zijn. Google publiceert een lijst met geteste modellen; laptops van HP, Lenovo, Dell en Acer uit 2014 en later staan daar vaak op.
Beide systemen installeer je vanaf een USB-stick van minimaal 8 GB. Reken op een uur, en maak vooraf een volledige back-up van je documenten en foto's op een externe schijf of in de cloud, want de harde schijf wordt bij de installatie gewist.
Optie 3: een nieuwe laptop kopen
Is je laptop ouder dan acht jaar, heeft hij nog een traditionele harde schijf of een accu die na een uur leeg is, dan is vervangen vaak verstandiger dan oplappen. In september 2026 koop je een degelijke Windows 11-laptop met 16 GB geheugen en een SSD van 512 GB voor ongeveer €450 tot €650. Modellen onder de €400 hebben meestal 8 GB geheugen en een tragere processor; die zijn prima voor mail en browsen, maar worden binnen een paar jaar weer een bron van ergernis.
Let bij de aankoop op drie dingen. Ten eerste 16 GB werkgeheugen, omdat Windows 11 met alle Copilot-functies fors meer vraagt dan Windows 10 destijds. Ten tweede een IPS-scherm met minimaal Full HD, want goedkope modellen hebben nog altijd matte TN-panelen met slechte kijkhoeken. Ten derde de accu: fabrikanten beloven tien uur, in de praktijk is zes tot zeven uur al goed. Een refurbished zakelijke laptop van twee of drie jaar oud, bijvoorbeeld een Lenovo ThinkPad of HP EliteBook, is voor €300 tot €400 vaak een betere koop dan een nieuwe budgetlaptop, omdat de bouwkwaliteit hoger ligt.
Optie 4: de oude laptop bewust offline houden
Een Windows 10-laptop zonder updates is nog steeds nuttig voor taken waarbij internet geen rol speelt. Denk aan een fotoarchief, een oud spel, een naaimachine- of borduurprogramma dat alleen op Windows draait, of een machine die aan een 3D-printer of muziekinstrument hangt. Zet in dat geval wifi uit, gebruik geen USB-sticks van anderen en mail niet vanaf die machine. Zo is het risico verwaarloosbaar. Het gaat mis zodra iemand toch even een website opent om iets op te zoeken, dus wees daar streng in.
Vergelijking in één oogopslag
- Upgrade naar Windows 11: €0, alleen voor laptops uit ongeveer 2018 of later, alles blijft werken zoals je gewend bent.
- Linux Mint: €0, werkt op bijna elke laptop, maar Windows-programma's draaien niet. Geschikt voor wie zich een middag wil inwerken.
- ChromeOS Flex: €0, zeer veilig en simpel, alles via de browser, printers en lokale software zijn de zwakke plek.
- Nieuwe laptop: €450 tot €650 nieuw, €300 tot €400 refurbished. Enige optie als de hardware zelf versleten is.
- Offline houden: €0, alleen voor specifieke taken zonder internet.
Zo pak je het in de komende vier weken aan
Begin met de check of je laptop Windows 11 aankan; dat kost vijf minuten en beslist meteen de helft van het vraagstuk. Kan het, plan dan een avond voor de upgrade en maak eerst een back-up. Kan het niet, download dan Linux Mint of ChromeOS Flex op een USB-stick en probeer het uit zonder te installeren: beide systemen kunnen rechtstreeks vanaf de stick draaien, zodat je ziet of wifi, geluid en touchpad werken voordat je iets wist. Werkt dat niet naar wens of blijkt de laptop gewoon op, dan is een refurbished zakelijk model de voordeligste manier om weer jaren vooruit te kunnen. Wacht in elk geval niet tot na 13 oktober 2026 om erover na te denken, want dan sta je in de wachtrij bij dezelfde webshops en helpdesks als iedereen die het ook heeft uitgesteld.
