Op donderdag 25 maart gaat in Den Haag het tweede Movies that Matter Festival, de opvolger van het Amnesty International Film Festival, van start. Tussen 25 en 31 maart zijn in Den Haag, Amsterdam en Nijmegen meer dan 70 geëngageerde films te zien. Xi interviewde festivaldirecteur en hoofdprogrammeur Taco Ruighaver over het aankomende festival.
Interview met directeur Taco Ruighaver
Wat wil je bereiken met het festival? Waarom heeft Nederland dit festival nodig?
Per jaar worden wereldwijd duizenden documentaires en speelfilms gemaakt over maatschappelijk belangrijke thema’s als mensenrechten en een duurzame, rechtvaardige wereld. Maar een fractie daarvan vindt een podium. Het Movies that Matter Festival wil aan deze soms wonderschone films een podium bieden en ze gebruiken om ogen te openen en de dialoog over deze thema’s aan te wakkeren. Zodat het publiek eerst kan genieten van een mooie film, en daarna met politici, activisten, filmmakers en experts in gesprek kan over vragen als ‘wat is er aan de hand?’, ‘wie zijn hier bij betrokken?’, ‘wat zou er moeten gebeuren?’ en ‘wat kunnen organisaties, landen en wijzelf als kijker doen?’ Door zo’n verdiepingsprogramma bieden we context en perspectief. Razend interessant dus voor iedereen die graag verder kijkt dan zijn neus, en de journaalitems en krantenberichten lang zijn.
Er zijn talloze bevlogen filmmakers die met hun films verontrustende zaken aan de orde willen stellen. Daarna is het aan het publiek, de media, opinie- en beleidsmakers. Het Movies that Matter Festival is de schakel. Het maakt daarbij gebruik van de ongekende zeggingskracht van film. Want film opent ogen. Zulke initiatieven heeft niet alleen Nederland nodig, andere landen natuurlijk ook. Daarom ondersteunt Movies that Matter human rights filmfestivals in Azië, Afrika, Latijns Amerika, Oost-Europa en het Midden-Oosten. Bijna alle Europese landen hebben inmiddels een dergelijk festival en daarbuiten is het aantal stijgende.
Wat was het moeilijkst bij het kiezen van de films dit jaar?
De limiet van 70 films. We zagen er in totaal zo’n 800. Er waren er veel meer dan zeventig die de moeite van het vertonen waard waren. We hebben veel producties moeten afwijzen, waarvan ik persoonlijk dacht: ‘ik ben toch blij dat ik er van heb mogen genieten’. Verder is het als themafestival soms schipperen. Cinematografische kwaliteit staat voorop. Niet alles wat beweegt is film. Maar het kan voorkomen dat de inhoud van een film zó urgent en indringend is, dat je als programmeur geneigd bent filmische minpuntjes door de vingers te zien als het de maker tóch lukt je te diep te raken en een ontzettend belangwekkend onderwerp te agenderen.
Waarom vindt het festival plaats in Den Haag?
Omdat Den Haag de internationale stad van recht en vrede is en wij het internationale filmfestival rond mensenrechten, recht en vrede hebben opgebouwd. De synergie tussen het thema van ons festival en de stad waar het plaatsvindt kan niet beter. Er werken in Den Haag tienduizenden mensen in de ‘industrie’ van het internationaal recht, bij ngo’s of ministeries en de overheid; mensen van wie je dus interesse in wat er in de wereld speelt kunt verwachten. Niet dat deze mensen de enige doelgroep zijn, zeker niet, maar het sluit goed aan. Bovendien is Filmhuis Den Haag het beste filmtheater van Nederland en vormt dat samen met het naastgelegen Theater aan het Spui een perfect festivalhart. Tevens op loopafstand van het Binnenhof, dus politici kunnen zo aanschuiven om deel te nemen aan de discussies en debatten over de vertoonde films. En dat doen ze ook. Net als Louis Moreno Ocampo en ander bij het International Criminal Court of een van de Tribunalen in Den Haag werkzame mensen. En tot slot: de derde stad van Nederland was ook wel toe aan een mooi filmfestival. Rotterdam heeft IFFR, Amsterdam IDFA, Utrecht het Nederlands Film Festival en Den Haag nu het festival van de geëngageerde film.
Kun je iets meer vertellen over de hoofdprogramma’s van het Movies that Matter Festival?
Hét hoofdprogramma is A Matter of ACT. Met documentaires over en ontmoetingen met mensenrechtenactivisten. Mensen die vaak met gevaar voor eigen leven de strijd tegen onrecht en onderdrukking aangaan. Dat levert natuurlijk inspirerende documentaires op. De films over deze mensen hebben het pluspunt dat ze niet alleen onrecht tonen, maar ook mensen en organisaties die daaraan een positieve wending proberen te geven. Net als veel andere films van ons festival zijn veel van de filmproducties uit dit programma in de landen van herkomst verboden, of om z’n minst ongewenst. Ze zijn illegaal opgenomen, verboden en vinden er geen distributie en worden niet op televisie vertoond. De ontmoeting met mensenrechtenverdedigers is voor mij eigenlijk ieder jaar weer het hoogtepunt van het Movies that Matter Festival. Te gast zijn onder meer Nobelprijswinnaars of -nominees, CNN Heroes, mensen die volgens TIME magazine tot de 100 meest invloedrijke mensen ter wereld behoren, voormalig gewetensgevangenen, maar ook The Yes Men en twee Italiaanse homoactivisten. De tien protagonisten of mensenrechtenorganisaties uit deze films zijn alle aanwezig en genomineerd voor de Gouden Vlinder, Amnesty’s A Matter of ACT Award voor de meest imponerende en inspirerende activist uit het programma. De regisseur van de beste film uit het programma ontvangt de tweede Gouden Vlinder, de A Matter of ACT Documentary Award. De A Matter of ACT -jury bestaat onder meer uit Ruud Lubbers (voorzitter) en actrice Thekla Reuten.
Het tweede hoofdprogramma is Camera Justitia. Daarin presenteren we films en debatten die aansluiten bij het werkterrein van het Internationaal Strafhof en de diverse tribunalen in Den Haag. Het belicht het thema mensenrechten en gerechtigheid vanuit verschillende invalshoeken, met films en debatten over internationale en nationale rechtspraak en de strijd tegen straffeloosheid. De rechtelijke macht zorgt voor nogal wat drama. Niet voor niets speelt die in menig film en diverse televisieseries een belangrijke rol. Het gaat om grote thema’s als goed en kwaad, recht en onrecht. Er hangt zoveel van af, en toch is rechtspreken ook gewoon mensenwerk. Dat maakt Camera Justitia voor mij een heel spannend programma. Het verrast me trouwens hoeveel films er worden gemaakt waarin de rechtspraak centraal staat. Ook Camera Justitia is een competitieprogramma, met in de jury onder meer minister van justitie Ernst Hirsch Ballin en IDFA-directeur Ally Derks. Voor het tweede jaar organiseren we ook de Camera Justitia Masterclass over migratie, één van de hoofdthema’s van dit jaar.
Welke vijf films mag de (studenten)bezoeker van het festival absoluut niet missen?
1. The Red Chapel
Onthullen en aanklagen door te infiltreren en de lach te zoeken (Borat, Bruno en The Yes Men doen het ook, maar dan anders). De Deense regisseur Mads Brügger kreeg voor elkaar dat twee jonge Deense komieken een variéténummer mogen opvoeren in het Noordkoreaanse Pyongyang. Adembenemend verslag van de propagandaoorlog waar deze bizarre expeditie op uitloopt.
2. The Other Bank
De Georgische inzending voor de Oscars, een speelfilm over de aandoenlijke, zwaar loensende 12-jarige Tedo die samen met zijn jonge moeder Abchazië ontvlucht. Tedo kan niet aarden in Tbilisi en besluit terug te keren naar zijn zieke vader in Abchazië. Volgt een eenzame coming-of-age waarbij Tedo moet zien te overleven in een door oorlog verscheurd land. Elke keer als het hem te veel wordt knijpt ie z’n schele ogen dicht.
3. Petiton
Vanuit heel China trekken er mensen naar Beijing om te klagen over machtsmisbruik en corruptie van autoriteiten. Documentairemaker Zhao Liang volgt hen sinds 1996. Vaak met verborgen camera doet hij verslag van de ellende van de berooide klagers. Liangs China staat haaks op het beeld dat de Chinese overheid graag geeft.
4. Garapa
José Padilha is boos, en dat zie je aan deze film overduidelijk af. Hij is razend omdat er volgens de VN ruim een miljard (!) mensen chronisch ondervoed zijn. Padilha geeft aan deze niet te bevatten mondiale voedselcrisisstatistiek een schrijnend maar menselijk gezicht door dertig dagen op te trekken met drie straatarme Braziliaanse families.
5. City of Borders
Documentaire over kroegbaas en homoactivist Sa’ar Netanel, het enige openlijk homoseksuele gemeenteraadslid van Jeruzalem, en de stamgasten van de enige homokroeg in Jeruzalem: joods, christelijk, moslim, islamitisch of ongelovig, vrouw en man, jong en oud. Piepklein voorbeeld van vrede en verdraagzaamheid.
Wat denk je dat dit jaar het hoogtepunt van het festival zal worden?
Die vraag is te moeilijk, dus hou ik het maar op mijn verjaardag. Die vier ik op het festivalfeest, zaterdagavond 27 maart. Kom je ook?
Prijsvraag
Wil je ook naar het Movies that Matter Festival? Xi verloot 3×2 vrijkaarten onder de inzenders van het juiste antwoord op de volgende vraag:
De Braziliaanse regisseur José Padilha van de documentaire Garapa won vorig jaar voor zijn speelfilm Tropa de Elite…
- De Gouder Beer (Berlijn)
- De Gouden Leeuw (Venetië)
- De Gouden Palm (Cannes)
Mail je antwoord uiterlijk 25 maart naar info@xi-online.nl. Vergeet niet je naam en telefoonnummer te vermelden. Over de uitslag wordt niet gecorrespondeerd.
Winnaars kunnen hun vrijkaarten ophalen bij de Invitees & Accreditatiebalie tegenover de kassa in Filmhuis Den Haag.
