Verschil tussen stalactieten en stalagmieten
Wie een grot bezoekt, ziet vaak indrukwekkende kalkformaties aan het plafond en op de vloer. Deze worden stalactieten en stalagmieten genoemd. Hoewel ze veel op elkaar lijken, is het verschil duidelijk zodra je weet waar je op moet letten. In dit artikel lees je hoe je ze uit elkaar houdt, hoe ze ontstaan en waarom dat voor onderzoekers en avontuurlijke reizigers interessant is.
Waar vind je stalactieten en stalagmieten
Stalactieten hangen altijd aan het plafond van een grot. Je kunt ze herkennen als puntige of druppelvormige kalkslingers die naar beneden wijzen. Stalagmieten daarentegen staan op de vloer van de grot en groeien omhoog. Ze lijken vaak op zuilen, pilaarvormen of kegelvormige hopen kalk. Wanneer een stalactiet en een stalagmiet uiteindelijk aan elkaar vastgroeien, ontstaat een zuil.
Hoe ontstaan stalactieten
Stalactieten beginnen als heel kleine kalkringetjes aan het plafond van een grot. Regenwater dat door de bodem sijpelt, neemt kalk uit de bovenliggende gesteentelagen mee. Zodra dit water de grot in druppelt en in aanraking komt met de lucht, verliest het een deel van de opgeloste kalk. Deze kalk blijft achter als een minuscuul randje aan het plafond. Door jarenlang druppelen wordt dat randje langer en groeit het uit tot een stalactiet.
Kenmerken van stalactieten
Stalactieten zijn meestal spits en hangen als druppels of holle buisjes naar beneden. Bij sommige grotten zie je dat de toppen nog nat zijn doordat er nog steeds water langs stroomt. De vorm kan variëren van dunne, rechte buisjes tot grillige, gedraaide formaties. Dat hangt af van de snelheid waarmee het water druppelt en van de hoeveelheid kalk in het water.
Hoe ontstaan stalagmieten
Stalagmieten ontstaan precies onder de plek waar water met kalk vanaf het plafond naar beneden valt. Elke druppel die op de grotvloer terechtkomt, laat een beetje kalk achter. Na heel lange tijd groeit daar een kegel of zuil omhoog. Hoe sneller het water druppelt, hoe breder en minder spits een stalagmiet vaak wordt, omdat de kalk zich meer verspreidt over de vloer.
Kenmerken van stalagmieten
Stalagmieten zijn meestal robuuster dan stalactieten. Ze zijn dikker, staan stevig op de grond en kunnen uiteindelijk metershoog worden. Hun vormen zijn vaak afgerond of licht spits, afhankelijk van de plaats waar het water neerkomt en hoeveel ruimte er in de grot is. Soms groeien meerdere stalagmieten dicht bij elkaar, waardoor een soort kalklandschap met heuvels en terrassen ontstaat.
Handige manieren om het verschil te onthouden
Om stalactieten en stalagmieten niet meer te verwarren, kun je een eenvoudig geheugensteuntje gebruiken. Denk bij stalactieten aan het woord takken, die ook boven je hangen. Stalagmieten kun je koppelen aan het woord mijden, want die wil je op de grond liever niet omstoten. Zo weet je snel: stalactieten hangen omlaag, stalagmieten groeien omhoog.
Waarom het verschil belangrijk is
Voor speleologen en geologen is het onderscheid meer dan alleen een naamkwestie. De vorm, grootte en positie van stalactieten en stalagmieten geven informatie over de waterstromen in de grot en over veranderingen in klimaat en bodem boven de grot. Ook voor bezoekers is het nuttig om het verschil te kennen. Je begrijpt beter wat je ziet en je wordt je bewuster van de kwetsbaarheid van deze langzaam groeiende natuurverschijnselen, die gemakkelijk beschadigd raken door aanraking of vervuiling.
