Verschil tussen een tornado en een orkaan
Een tornado en een orkaan zijn allebei zeer krachtige stormen, maar ze verschillen sterk in grootte, duur en waar ze ontstaan. Een tornado is een relatief kleine, maar extreem heftige wervelwind met een smalle trechtervorm. Een orkaan is een enorme storm die zich boven warm zeewater vormt en een compleet weersysteem met wolken, regen en wind beslaat.
Grootte, snelheid en duur
Een tornado is meestal enkele honderden meters breed en kan binnen minuten ontstaan en weer verdwijnen. De windsnelheden liggen vaak veel hoger dan bij een orkaan en de schade concentreert zich in een smalle baan. Een orkaan daarentegen kan honderden kilometers breed zijn en dagenlang aanhouden. De windsnelheden zijn gemiddeld lager dan in het hart van een tornado, maar doordat het systeem zo groot is, kan de totale schade veel omvangrijker zijn.
Waar tornado’s en orkanen ontstaan
Tornado’s komen vooral voor op plekken waar warme, vochtige lucht botst met koude, droge lucht. Dit gebeurt vaak in het binnenland van grote continenten. Orkanen ontstaan uitsluitend boven warm zeewater, meestal in tropische en subtropische gebieden. Ze hebben een groot wateroppervlak nodig om genoeg energie op te bouwen en verplaatsen zich vervolgens richting het land, waar ze enorm veel regen en stormschade kunnen veroorzaken.
Klimatologische omstandigheden
Tornado’s ontstaan doorgaans bij sterke temperatuurverschillen en krachtige wind op verschillende hoogtes, wat zorgt voor draaiing in de atmosfeer. Dit gebeurt vooral in de lente en zomer, maar kan in principe het hele jaar door optreden als de omstandigheden kloppen. Orkanen hebben langdurig warm zeewater, weinig windschering en voldoende luchtvochtigheid nodig. Zodra een orkaan boven koeler water of land trekt, verliest hij zijn kracht, maar kan hij nog steeds veel regen en overstromingen veroorzaken.
Hoe een tornado precies ontstaat
Een tornado ontwikkelt zich vaak uit een zware onweersbui, vooral uit een supercel, een type bui met een roterende stijgstroom. Warme, vochtige lucht stijgt snel op en botst met koudere lucht op grotere hoogte. Door verschillen in windsnelheid en windrichting ontstaat er een horizontale draaiende luchtkolom die door stijgende lucht vrijwel verticaal wordt getrokken. Wanneer deze kolom verder wordt samengeknepen en de rotatie toeneemt, vormt zich uiteindelijk een zichtbare trechter die de grond raakt. Op dat moment spreken we van een tornado.
Herkenning en risico’s
Voorafgaand aan een tornado kunnen kenmerken optreden zoals snel veranderende wolkenstructuren, een groenige gloed in de lucht en plotselinge, harde windstoten. Omdat tornado’s snel ontstaan en van richting kunnen veranderen, is het risico op plotselinge schade groot. Schuilen in een stevige, afgesloten ruimte, ver van ramen, is dan de veiligste keuze.
Hoe een orkaan precies ontstaat
Een orkaan begint vaak als een tropische onweersstoring boven warm zeewater. Door de warmte verdampt veel water en stijgt vochtige lucht op. Bovenin koelt deze lucht af, condenseert de waterdamp tot wolken en komt warmte vrij, waardoor de lucht nog verder stijgt. Dit versterkt de luchtdrukverschillen en de wind rondom het centrum van de storing. Door de draaiing van de aarde begint het systeem te roteren en kan het uitgroeien tot een georganiseerde tropische storm en uiteindelijk een orkaan, met een duidelijk oog in het midden.
Invloed op mens en omgeving
Orkanen brengen naast zeer harde wind ook enorme hoeveelheden regen en een stormvloed met zich mee. Vooral overstromingen en modderstromen zorgen voor veel schade op grote schaal. Goede voorbereiding is daarom essentieel. Denk aan het versterken van gebouwen, het opstellen van evacuatieplannen en het volgen van waarschuwingen van officiële instanties. Waar een tornado vooral plaatselijke, maar zeer geconcentreerde schade aanricht, zorgt een orkaan vaak voor langdurige ontwrichting van hele regio’s.
