The Fourth Kind

The Fourth Kind moet het hebben van een gimmick: het is allemaal echt gebeurd. Althans, dat wordt beweerd. Het verhaal over buitenaardse wezens zou een dramatisering zijn van gebeurtenissen die zich in 2000 in Alaska hebben afgespeeld rond de psychologe Abigail Tyler (hier gespeeld door Milla Jovovich). Om het gevoel van realiteit te versterken, worden de nagespeelde scènes afgewisseld met camcorderbeelden die als authentiek materiaal worden gepresenteerd en delen van een interview met de echte Abigail Tyler.

Een dergelijke strategie werkte uitstekend voor The Blair Witch Project , maar dat was in een tijd dat nog niet iedereen beschikte over internet. Een bezoekje aan de Wikipediapagina van The Fourth Kind geeft echter direct uitsluitsel. Ach, wat je gelooft moet je zelf weten, zoals Milla Jovovich in de film zegt.

Men wil ons iets laten geloven, wat op het eerste gezicht niet bepaald geloofwaardig overkomt. Dr. Tyler wordt bezocht door een aantal patiënten met vreemde klachten. Onder hypnose krijgen ze flashbacks naar bizarre gebeurtenissen, die volgens Tyler wijzen op encounters of the fourth kind, oftewel ontvoeringen door buitenaardse wezens. Voor een ‘waar gebeurd verhaal’ is het verrassend hoe onrealistisch de hypnosescènes zijn. Dr. Tyler brengt haar patiënten namelijk onder hypnose door eenvoudigweg af te tellen van vijf naar één; dat vraagt wel erg veel suspension of disbelief. Regisseur Olatunde Osunsanmi past vervolgens een split screen toe, waarbij op de ene helft van het scherm de nagespeelde scène te zien is, en op de andere helft de beelden die als echt gepresenteerd worden. Volgens de film zijn de namen van de betrokkenen om privacyredenen gewijzigd, maar op de ‘echte’ beelden zijn hun gezichten duidelijk te zien.

Een groter nadeel van het split screen, is dat de kijker er onmiddellijk door uit de film getrokken wordt. Doorgaans heeft men bij een horrorfilm of thriller niet de behoefte om constant aan de realiteit herinnerd te worden; men wil juist een fantasiewereld ingaan. Er moet tijdelijk geloofd worden dat de acteurs écht hun personages zijn. Osunsanmi benadrukt echter telkens dat het slechts acteurs zijn, en verpest daardoor zijn eigen film.

Waarom toch dat gezeur over de werkelijkheid? The Fourth Kind had veel beter kunnen zijn als de film als fantasie gepresenteerd werd. Dat had Osunsanmi ook de vrijheid gegeven verder te gaan met de alienpremisse, in plaats van het alleen bij suggestie te laten. Nu is less is more vaak een effectieve aanpak voor horrorfilms, maar The Fourth Kind suggereert zoveel potentieel interessants, dat je uiteindelijk gewoon een paar antwoorden wil.

Ondanks het falen op een aantal cruciale punten, heeft The Fourth Kind echter best iets te bieden. Zo zet Milla Jovovich een uitstekende hoofdrol neer, en bewijst Osunsanmi zo af en toe een groot talent voor spanningsopbouw en schrikeffecten. Dit is pas zijn tweede film, dus wie weet waar de jonge regisseur toe in staat is als hij niet zijn hele film op een gimmick laat rusten.

Tot die tijd kunnen mensen die geïnteresseerd zijn in het onderwerp hun lol op met The Fourth Kind. Want hoewel de sceptici onder ons zich waarschijnlijk snel gaan ergeren, zijn er genoeg die een boekenkast vol hebben staan met vage foto’s van frisbees en lichtbollen. En voor hen kan The Fourth Kind nog weleens een slapeloze nacht opleveren. Keep watching the skies…