The Book of Eli

The Book of Eli gaat, zoals de titel al deed vermoeden, over een boek. En niet zomaar een boek, maar het laatst overgebleven exemplaar van een boek dat de wereld moet redden, dertig jaar na een allesverwoestende oorlog. Het gaat hier om de bijbel. Voordat je als zelfverklaard  atheïst naar je kotsbakje grijpt, wil ik je waarschuwen. De film is overduidelijk een metafoor voor het Christendom. Er ligt weliswaar een klein bergje religieverheerlijking over deze film, maar toch, als het plot staat voor het Christelijke verhaal, dan staat hoofdrolspeler Denzel Washington dus voor Jezus Christus.  En als Hollywoods stoerste acteur de messias speelt, is er wat bijzonders aan de hand.

Deze film is de nieuwste van de broertjes Hughes, bekend van onder andere van Menace II Society en From Hell . Deze keer hebben ze gekozen voor een film die zich afspeelt in een post-apocalyptische wereld, waarin Eli (Denzel Washington) een langzame en eenzame tocht maakt naar het westen om de bijbel af te leveren. In het begin doet de film sterk denken aan I Am Legend en krijgen we vooral te zien hoe Eli weet te overleven. Dit alles zonder dialoog, en dat biedt de mogelijkheid te genieten van de mystieke sfeer die de wereld uitstraalt.

Er zijn veel grijstinten aanwezig die de wereld en de situatie grauw, hard en op een bepaalde manier realistisch weergeven. Als je ooit Fallout 3 hebt gespeeld, dan komt het allemaal bekend voor. De introductie van Eli wordt subtiel in beeld gebracht en onder andere door de littekens op zijn rug kom je er al snel achter dat hij een overlever is van datgene wat de wereld grotendeels heeft vernietigd. De stijlvol gechoreografeerde en schitterend in beeld gebrachte vechtscène tegen een groepje rovers gaf me al snel hoop. Achter deze rustige en eenzame man schuilt gelukkig een badass motherfucker, zoals ik Denzel Washington het liefst zie.

Als Eli eenmaal aankomt in een vervallen dorpje, komen we de rest van de cast tegen. In het betreffende dorpje runt Carnegie (Gary Oldman) de zaken en als hij erachter komt dat de bijbel in zijn stadje is gearriveerd, gaat hij daar als een typische slechterik achteraan. Ook Carnegie, als overlever van de oorlog, kent namelijk de impact die het boek kan hebben. Hij heeft echter slechtere plannetjes achter de hand. Ook ontmoeten we Solara (Mila Kunis), de stiefdochter van Carnegie, die al snel als een wanhopig meisje wil ontsnappen van haar slechte thuissituatie om zich aan te sluiten bij Eli. Als je een beetje een filmliefhebber bent, is de interactie tussen het nieuwsgierig aagje en de ingenomen, eenzame en vastberaden krijger nogal voorspelbaar. De schitterend vormgegeven wereld en de stijlvolle en verassend brute actie maken het gelukkig makkelijk te behappen.

Door de dialogen die Solara en Eli voeren krijgen we mondjesmaat aanwijzingen over de drijfredenen van Eli. Dan komen we erachter dat deze redenen verrassend religieus aandoen. Hoewel het Eli wat diepgang geeft en je als kijker waardering krijgt voor zijn tocht, begint vanaf dat moment de film bijna reclame te maken voor religie. Alleen de intelligente mensen van het verhaal kennen de bijbel en de film suggereert sterk dat de wereld, die wordt overspoeld door primitieve mensen die moorden om te overleven, alleen gered kan worden als men weer gaat ‘geloven’.

De film stelt echter ook dat de bijbel niet alleen gebruikt kan worden voor het goede, maar ook voor het kwade, en geeft daardoor terecht kritiek op kerken en andere partijen. De metaforische atheïst Redridge (Ray Stevenson), de rechterhand van Carnegie, die onder andere zegt: “It’s just a book”, krijgt een andere drijfveer om Eli te doden. Als beloning wil hij Solara. Het is grappig dat de metaforische atheïst seks als uiteindelijk doel toegewezen krijgt. Hoewel het in mijn geval wel klopt, had ik graag gezien dat een dusdanig persoon meer diepgang had gehad.

The Book of Eli overtuigt als actiefilm in een post-apocalyptische wereld. Er is een aantal diepere lagen te ontdekken en de film geeft subtiele kritiek op onze huidige maatschappij. Ik ben echter ook onder de indruk van de langzame opbouw van de film en hoe subtiel wordt verteld hoe de zaken gegaan zijn. De prachtig vormgegeven wereld en het indrukwekkende spel van Denzel Washington zijn daarbij een mooie fundering voor de stijlvolle actie. En hoewel sommige scènes nogal voorspelbaar zijn en het standpunt ten opzichte van religie niet helemaal synchroon gaat met mijn geloofsovertuigingen, liep ik toch blij de perszaal uit.