| Regie: | Hayao Miyazaki |
|---|---|
| Cast: | Rumi Hîragi, Miyu Irino, Mari Natsuki, Takashi Naitô, Yasuko Sawaguchi, Tatsuya Gashuin, Ryunosuke Kamiki |
| Genre(s): | Animatie, Avontuur, Fantasy |
Voer voor sociologen, of in elk geval een aardig scriptie onderwerp voor filmwetenschappers: wat valt er te zeggen over het karakter van een natie, middels analyse van de in dat land meest populaire animatiefilm? The Lion King, de grootste kraker in na-oorlogs Amerika, straalt – zoals meer Disney-sprookjes – een bepaald, typisch westers gevoel van “aanspraak” uit: het Hamlet-achtige verhaal handelt om de strijd van een jonge welp gericht op het heroveren van zijn geboorterecht, zijn troon aan de bergtop. Spirited Away, au contraire, de meest succesvolle film (geanimeerd of anderszins) in de Japanse geschiedenis, gooit een angstig, verward pre-puber meisje in een spookachtige schijnwereld, van waaruit ontsnapping niet gewonnen kan worden door te vechten, maar slechts verdiend door te zwoegen en te sloven. Dat paper schrijft zichzelf.
Hulpeloos gestrand, haar ouders symbolisch getransformeerd tot moddervette zwijnen, stampt het meisje Chihiro het badhuis der goden binnen om een baantje te eisen van de kwade heks Yubaba, die de toko runt. Prompt krijgt ze de opdracht de smerigste kamer te boenen; diegene die gereserveerd is voor ‘Stink Gods’ en andere onhygiënische figuren. Het ondernemende meisje waadt dapper door het vuil, schrobborstel in de hand. Assepoester in z’n achteruit.
Maar dit is slechts de eerste van vele verwikkelingen, ontgoochelingen en vooral ontmoetingen op Chihiro’s pad. Want Spirited Away zit barstensvol met groteske personages: een drietal grommende hoofden-zonder-lichaam, halfdoorzichtige geesten met droevige maskers, kleine papieren poppetjes die rondvliegen in de wind, kleine roetpropjes die gekleurde sterretjes eten – om slechts een beperkte selectie aan te halen. Ze zorgen ervoor dat deze film geen rivalen kent als het om pure visuele fantasie gaat, een talent dat de gevierde regisseur Hayao Mizayaki als geen ander bezit.
Helaas is hij (met alle respect voor zijn trouwe schare fans) nooit echt een groot verhalenverteller geweest. In Princess Mononoke, zijn vorige succes, liet Mizayaki de magie van de ontegenzeglijk meeslepende fantasy-epiek keer op keer beknotten door een tot vervelens toe benadrukte ecologische boodschap (hier weer aanwezig, maar gelukkig subtieler.) Spirited Away is daarentegen vooral ongestructureerd: de fragmentarische, episodische verteltrant leverde de film al diverse complimenteuze vergelijkingen met Alice in Wonderland op, maar Chihiro’s rare avonturen benaderen nergens Lewis Carroll’s bizarre (on)logica, waarin elke schijnbare absurditeit in feite een filosofisch raadsel in vermomming is. Ook Carroll’s beklemmende atmosfeer van dreigende willekeur ontbreekt; na een in die zin ijzersterk begin vervliegt de spanning enigszins, wanneer blijkt dat nagenoeg geen enkel personage zo eng of vervelend is als hij of zij in eerste instantie lijkt.
Gelukkig heeft Mizayaki meer verstand van karakteriseren. Chihiro is een bijzonder aansprekend figuurtje en ook de rest van het rijke pantheon aan karakters weet een scala aan emoties op te wekken die universeel genoeg zijn om culturele barrières te beslechten. Omgekeerd zitten er tussen de vele verschillende wezens ongetwijfeld nationale iconen en archetypes die ons westerlingen boven de pet gaan; wellicht dat die diepere betekenis er voor de insiders dus wel degelijk inzit. Met andere woorden: zegt Spirited Away nóg meer over Japan en de Japanners dan zich op het eerste gezicht al openbaart? 6000 woorden, volgende week inleveren.
