Shutter Island

Shutter Island is de vierde samenwerking tussen Martin Scorsese en Leonardo DiCaprio. Tot dusverre waren het vruchtbare samenwerkingen: Gangs of New York, The Aviator enThe Departed leverden in totaal 26 Oscarnominaties op en negen daadwerkelijke beeldjes. De verwachtingen voor Shutter Island waren dan ook hooggespannen, maar worden helaas niet helemaal waargemaakt.

De film opent op een boot. We zien DiCaprio zeeziek uit een raampje kijken. De toon is meteen gezet: vanaf de eerste scène hangt er een onheilspellende sfeer, die versterkt wordt als we ontdekken wat de bestemming van de boot is. Agent Teddy Daniels, gespeeld door DiCaprio, en zijn partner Chuck Aule, gespeeld door Mark Ruffalo, zijn op weg naar Shutter Island: een eiland waar alleen een psychiatrische inrichting voor criminelen staat en verder niets. Het eiland bestaat grotendeels uit rotsen; de enige toegang bestaat uit een steiger, die streng bewaakt wordt. Ook de inrichting zelf wordt streng bewaakt en de patiënten worden nauwlettend in de gaten gehouden. Toch is er op miraculeuze wijze een patiënt ontsnapt en spoorloos verdwenen, en aan Daniels en Aule de taak de zaak te onderzoeken. Al snel groeit het vermoeden van Daniels dat er duistere praktijken plaatsvinden in de inrichting en richt hij zich op het onthullen hiervan.

De film kent meerdere lagen, waardoor het enerzijds spannend blijft maar anderzijds langdradig is. Het begint met de plots opgeloste vermissing van de patiënt, zonder hulp van de agenten. Wegens een storm zijn ze echter gevangen op het eiland, dus besluit Daniels verder onderzoek te doen naar de onethische behandelingen van de patiënten. Tegelijkertijd is hij zelf op een geheime missie om af te rekenen met zijn persoonlijke verleden. We ontdekken de ene na de andere twist, om aan het einde geconfronteerd te worden met iets wat de gehele film in een ander daglicht stelt.

En dan zijn er nog de flashbacks en dromen. We komen stukje bij beetje meer over Daniels en zijn motivatie te weten, door verhalen die hij aan zijn partner vertelt, flashbacks van zijn tijd in het leger  en angstdromen. De flashbacks waren echter niet nodig geweest. Ze passen niet in het verhaal en de weinige informatie die ze geven had ook op een andere manier overgebracht kunnen worden.

In de dromen ziet Daniels zijn overleden vrouw die hem vertelt wat hij moet doen. Hij moet haar moordenaar, die ook in de inrichting verblijft, straffen. De droomsequenties zijn surreëel en voegen toe aan de mysterieuze en onheilspellende sfeer van de film. Toch wordt de film door alle losse stukjes en veranderende verhaallijnen soms een ongeleid projectiel. Het is niet altijd duidelijk waar het om gaat en waar het heen moet, en met 138 minuten is Shutter Island dan ook te lang.

Spannend is het wel. Helaas trekt Scorsese om dit te realiseren ook aan aantal clichés uit de kast: de storm met bakken regen en keihard onweer, de scène waarin Daniels en Aule in deze storm over een kerkhof rennen en de verminkte gezichten van de patiënten, bijvoorbeeld. Maar eerlijk is eerlijk: het werkt wel. Zonder de Jaws-achtige muziek aan het begin en met een stralende zon was het allemaal toch minder angstaanjagend geweest.

Ruffalo en DiCaprio vormen een mooi team van, maar naast DiCaprio’s vurige spel blijft Ruffalo toch wat vlak (al moet gezegd dat dit deels aan zijn personage ligt). En hoewel DiCaprio een mooie rol neerzet, is dit jammer genoeg wel zijn vijfde rol op rij waarin hij continue boos loopt te schreeuwen. Ook Ben Kingsley verdient een opmerking hier; als gereserveerde hoofdarts weert hij zich kranig naast DiCaprio’s Daniels.

Hoewel de film niet op alle punten geslaagd is, is hij op esthetisch vlak een genot om naar te kijken. Elk shot ziet er prachtig uit en de grimmige sfeer wordt versterkt door de cinematografie en het kleurenschema. Ook voel je je hierdoor helemaal thuis in de jaren vijftig. De droomsequenties vormen met hun felle, lichte kleuren een mooi contrast met de donkere en sombere scènes op Shutter Island. Shutter Island is niet Scorseses beste film, maar met zijn staat van dienst is het ook moeilijk om dat te bereiken. ‘Niet zijn beste’ is bij de gelauwerde regisseur nog altijd prima.