Public Enemy Nr. 1 (Part One)

Jacques Mesrine was een Franse crimineel, die ook in de VS en Canada werd gezocht. Hij was verantwoordelijk voor meervoudige moord, kidnapping, ontsnapping uit de gevangenis, en ga zo maar door. Één van zijn ‘stijlkenmerken’ was het beroven van twee banken op één dag. Door zijn sluwe ontsnappingen aan de politie kreeg hij de bijnaam ‘The Man of Hundred Faces’ en was hij zelfs staatsvijand nummer één. Mesrines leven omvat zó veel, dat Jean-François Richet (Assault On Precinct 13) er twee films van besloot te maken. Public Enemy Nr. 1 (Part One), in de originele titel L’instinct de mort, is het eerste deel.De film draait om de vroege jaren van Jacques Mesrine. Hij groeit op in een vredig gezin, maar wordt vervolgens ingezet als soldaat in de Algerijnse Oorlog, waar hij de meest gruwelijke dingen meemaakt. Eenmaal weer thuisgekomen geeft hij zijn burgerlijke leven op om te gaan werken voor Guido, een van de grootste misdadigers van Parijs. Als Mesrines gewelddadige acties uit de hand lopen moet hij vluchten naar Canada, maar ook daar weet hij zijn verleden niet van zich af te schudden. Hij raakt steeds verder verwikkeld in zijn criminele activiteiten, en wordt uiteindelijk, zoals gezegd, de grootste vijand van de staat.

Een flitsende openingsscène zuigt je meteen in Mesrines levensverhaal. Onder begeleiding van knallende muziek is te zien hoe een wel erg zwaarlijvige Mesrine (acteur Vincent Cassel kwam ruim twintig kilo aan voor zijn rol) in de auto stapt met een vrouw. Vervolgens wordt hij midden op straat bruut neergeschoten. Meteen is duidelijk dat dit een heftige film gaat worden.

Jacques Mesrine had een bijzonder leven met soms bijna ongeloofwaardige wendingen, zoals de ongelooflijke bankovervallen. Hij heeft vreselijke daden begaan, maar na het zien van deze film is een zeker respect voor zijn criminele ‘talent’ niet onterecht. Al zijn daden worden goed in beeld gebracht door Jean-François Richet, die drama en geweld prima weet te combineren.

Richet krijgt hulp van een indrukwekkende cast, bestaande uit Gerard Dépardieu, Cécile De France, Roy Dupuis en Elena Anaya. Maar de show wordt gestolen door Vincent Cassel, die misschien wel zijn indrukwekkendste prestatie tot nu toe neerzet. Hoe cliché dit ook mag klinken: Cassel speelt Mesrine niet, hij ís Mesrine. Al vanaf de openingsscène vergeet je dat je naar een wereldster zit te kijken. Cassel, zelf ook een beetje een ‘Man of Hundred Faces’, laat hier zien hoe een acteur echt kan verdwijnen in een personage. Maar ook Dépardieu straalt zoals altijd. Als Mesrines mentor Guido is hij een Franse variant op Don Corleone, de godfather van de Franse onderwereld.

Maar ook scenarist Abdel Raouf Dafri verdient een compliment. Aan hem was de zware taak het complexe leven (althans, een deel daarvan) van een complex figuur in een film van krap twee uur te verwerken. Dit is hem prima gelukt: de film loopt lekker en voelt nooit warrig of gehaast aan. De film eindigt met een even grote klap als waarmee hij begon, en laat je verlangen naar het tweede deel, dat in de originele versie L’ennemi public no. 1 heet.

Public Enemy Nr. 1 (Part One) is een aangrijpende gangsterfilm zoals die niet vaak in Frankrijk gemaakt worden. Met in de hoofdrol een overweldigende Vincent Cassel heeft Jean-François Richet een Franse Scarface gecreëerd, waarover nog lang gesproken zal worden.