Inkheart

Temidden van de enorme overvloed aan jeugdfantasy in de bioscopen, gedomineerd door bebrilde tovenaarsleerlingen, gouden kompassen en betoverde kledingkasten, schuifelt nu de verfilming van een relatief onbekend pareltje uit de fantastische jeugdliteratuur naar de voorgrond. Inkheart, naar de gelijknamige boekenreeks van de Duitse schrijfster Cornelia Funke, trekt zich niets aan van mogelijke fantasymoeheid, en presenteert ons zonder schaamte een ouderwetse, niet ronduit briljante maar wel vakkundig gemaakte fantasie, die, ondanks zijn zwaktes, genietbaar is voor met name de jongere kijkers.

In de film Inkheart volgen we Mortimer Folchart (Brendan Fraser) en Meggie Folchart (Eliza Bennet) die op zoek gaan naar een magisch boek genaamd Inkheart. Mortimer en Meggie hebben beide de gaven dat wat zij hardop lezen ook daadwerkelijk gebeurt. Toen Meggie nog klein was, heeft Mortimer haar voorgelezen uit Inkheart, en zo zijn er toen verschillende personages uit het boek in de echte wereld terechtgekomen. Meggie’s eigen moeder is hierdoor juist ín het boek verdwenen. Mortimer wil haar teruglezen uit het boek, maar moet hiervoor eerst dit boek zien te vinden. Het verhaal in dit boek speelt zich af in een magische wereld. Eén van de personages uit het boek, Dustfinger (Paul Bettany), wil niets liever dan weer het boek in om terug te gaan naar zijn vrouw. Maar ook de slechterik Capricorn (Andy Serkis) bevindt zich nu in de echte wereld. Hij pakt Mortimer en Meggie op om ze het boek te laten voorlezen en zijn bondgenoot The Shadow op te roepen, opdat hij op die manier de beide werelden over kan nemen. Samen met personages uit het boek én uit de echte wereld zoeken Mortimer en Meggie een manier om Capricorn te stoppen.

Hoewel het verhaal op zich een interessant concept heeft, mist het veel originaliteit. Misschien is er een hoop te wijten aan het originele verhaal van Cornelia Funke, maar kijkend naar de populariteit van het boek (waardoor het tot een verfilming is gekomen) is er misschien wat mis met het scenario. Het idee dat wat iemand hardop leest ook daadwerkelijk gebeurt, is een leuk gegeven, maar de uitwerking hiervan stelt teleur. Het had spannender kunnen zijn als er een slechterik was geweest die hele erge dingen naar buiten had “voorgelezen”. Die verantwoordelijkheid ligt nu eigenlijk bij Mortimer en bij Meggie, die alleen zichzelf in de nesten werken door de fouten die ze maken. Ook wordt er teveel nadruk gelegd op het verslaan van Capricorn, in plaats van op de gave die Mortimer en Meggie hebben. Slechts op een paar momenten is het leuk en spannend om hen te horen voorlezen, en is de kijker benieuwd wat er nu gaat gebeuren. Dit soort momenten hadden veel vaker in de film mogen voorkomen, aangezien dat wel het concept is waarmee de film wordt geadverteerd.

Daarbij zorgt het ongeloofwaardige acteerwerk er ook voor dat Inkheart niet helemaal tot zijn recht komt. Dialogen voelen gekunsteld aan en lopen niet lekker. Het lijkt alsof de acteurs geen vrijheid hadden om eventuele aanpassingen te maken in hun zinnen. Hierdoor klinkt alles nep en niet natuurlijk. Helen Mirren als Elinor frustreert verreweg het meest. Haar zinnen zijn niet grappig waar ze waarschijnlijk wel zo bedoeld zijn, maar ook haar gelaatsuitdrukkingen bij zinnen kloppen niet. Zodra Meggie in de bibliotheek van Elinor is, praat Mirren met een ronduit vervelende arrogantie over haar stem. Zodra de bibliotheek afbrandt, komt haar huilen bijna lachwekkend over, doordat ze storend over de top acteert.

De teksten van Brendan Fraser worden naarmate de film vordert gelukkig beter – in het begin van de film dragen zijn clichématige zinnen eveneens toe aan het hoge irritatieniveau. Het lijkt of Fraser er zelf niet helemaal bij is en hierdoor voelen de zinnen niet natuurlijk aan. Ook de acties van het personage van Fraser zijn niet met logica te verklaren. De verhaallijn van deze Mortimer gaat in het begin redelijk van de hak op de tak en de manier waarop hij de gebeurtenissen naar zijn dochter Meggie verantwoord, komt niet geloofwaardig over. Het is eerder alsof hij tegen zijn vrouw of vriendin praat dan tegen zijn dochter.

Gelukkig weet Fraser dit te herstellen en zet hij vanaf het midden van de film een overtuigendere Mortimer neer. Hetzelfde geldt een beetje voor Eliza Bennett als Meggie, de dochter van Mortimer. Zij klinkt simpelweg niet als een meisje van twaalf. Ze doet zich te stoer en volwassen voor, en dit heeft een negatieve invloed op de rest van de film. Doordat er aan het begin van de film geen goed beeld is gezet van Meggie als meisje, is het vreemd haar op het midden van de film wel als jong meisje te zien op weg naar volwassenheid.

Lichtpunt in de film is Andy Serkis als Capricorn. Komisch, overtuigend en vals zijn omschrijvingen van zijn rol die hij op een sterke manier neerzet. Terwijl beelden van zijn rol als Gollum in de The Lord of the Rings-trilogie tijdens zijn introductie snel door het hoofd schieten, kijk je daar als kijker snel doorheen. Capricorn is een slechterik zoals we hem in veel kinderfilms herkennen, maar Serkis geeft Capricorn een extra dimensie door zijn acteerwerk. De vele gezichtsuitdrukkingen van Serkis maken van Capricorn een personage dat je niet snel vergeet.

Tel daarbij ook de korte verschijning van karakteracteur Jim Broadbent als de schrijver Fenoglio. Al eerder in de film wordt over Fenoglio gesproken, maar zodra Broadbent in beeld komt vallen alle verwachtingen weg. Fenoglio is totaal anders dan je als kijker zou verwachten. Broadbent zet een grappige, zeer verstrooide schrijver neer die je als kijker toch kunt begrijpen. Waar andere karakters ongeloofwaardig overkomen, is deze excentrieke schrijver een karakter waarin je als kijker wellicht dingen van jezelf herkent. Zijn wens om in de wereld van zijn boek te ontsnappen komt overtuigend over – en ergens betrap je jezelf erop dat die wens zo gek nog niet is.

Tevens krijgt de film een acteerboost van Paul Bettany als Dustfinger. Krachtig, geheimzinnig en wijs zet Bettany dit verdwaalde boekpersonage neer. Dustfinger is het enige personage waar je je als kijker écht mee kunt binden. We kennen zijn verlangens en gevoelens, en hierdoor krijg je als kijker een emotionele band. Wellicht komt dit door het oorspronkelijke verhaal van Funke, maar vele personages missen de achtergrond die Dustfinger tot een levendig personage maakt.

Tegenover het vaak wat stuntelige en niet overtuigende acteren staan de beelden in de film, die vaak erg fijn zijn om naar te kijken. Dorpjes in Zwitserland en Italië worden mooi in beeld gebracht en de weidse landschappen geven de film een sprookjesachtig karakter. Er is duidelijk met zorg gewerkt aan het dorp waar Capricorn woont, maar ook het landhuis van Elinor heeft een magische uitstraling.

Tevens is te zien dat men goed heeft nagedacht over de mise-en-scène. De attributen en de aankleding van de kamers en acteurs brengen een sfeer in de film die je niet vaak ziet. De oude bibliotheek in het landhuis van Elinor, de kamers in het huis van Mortimer, de troonzaal van Capricorn, maar ook de boekenwinkel in Zwitserland: het ziet er allemaal even mooi uit. Op die manier wordt de échte wereld een magische locatie op zichzelf.

Ook verdient de film een compliment voor zijn special effects. De creaties uit het boek zien er overtuigend uit en ook de actie komt goed tot zijn recht. Vliegende huizen, enge monsters, vuur en tornado’s zien er stuk voor stuk prima uit – wellicht zó goed, dat de kleinste kijkers er een nachtmerrietje aan over zullen houden.

Inkheart is voor kinderen een leuk en spannend verhaal, maar voor volwassenen mist het verhaal originaliteit en is er een gebrek aan geloofwaardigheid. Tevens had de film op sommige punten origineler kunnen zijn, en blijft het allemaal vaak erg oppervlakkig. Een deel hiervan is wellicht te wijten aan het oorspronkelijke verhaal van Cornelia Funke, maar hier en daar wat meer verrassingen van de kant van de filmmakers hadden waarschijnlijk niet misstaan.