Als festivalganger moet je over aantal deugden beschikken. Weerbaarheid is daarvan misschien wel de belangrijkste. Zoals ik in mijn eerste dagverslag al beschreef, duren sommige films langer dan zou moeten. Ook draaien er elk jaar op IFFR weer films die, ondanks hun bescheiden duur, het maximale van de kijker vragen. De filmbeschrijvingen in de bijlage van De Volkskrant geven vaak al subtiele hints.
Woorden als intens, grimmig en rudimentair zijn geregeld de voortekenen van een moeizame kijkervaring. Toch zijn het juist deze films die een festival de moeite waard kunnen maken. City of Life and Death van de Chinese regisseur Lu Chuan was zo’n film waar ik een beetje tegenop zag. Met als onderwerp het bloedbad van Nanking in 1937 en een duur van dik twee uur beloofde het geen gemakkelijke zit te worden.
Maar voordat de film begon, werd ik herinnerd aan nog een deugd waar de festivalganger over moet beschikken: geduld. Het geluid bleek niet te werken. Geruisloos zakten de eeuwenoude stadsmuren van Nanking in elkaar. Even dacht ik nog dat het een bewuste keuze van de regisseur was, maar al snel werd de film stopgezet en ons verzekerd dat het probleem zou worden opgelost.
Enige tijd later barstte het oorlogsgeweld dan echt in al haar gruwelijkheid los. Chuan spaart de kijker niet en toont de volstrekte willekeur van de massamoord en verkrachtingen. Niet alleen het gruwelijke lot van de Chinese bevolking wordt belicht, ook de verbijstering van een Japanse soldaat krijgt een plaats. De kracht van de film schuilt hem in het feit dat Chuan zich niet verliest in individuele heldenverering. De pogingen van de Duitse zakenman en nazi John Rabe om de bevolking van Nanking te beschermen, spelen slechts een bijrol. De film focust zich meer op de wil om te overleven en de grenzen van menselijkheid, in tijden van complete onmenselijkheid.
De wanhoopskreet van een Japanse soldaat tijdens de overwinningdans, gek gemaakt door alle gruwelijkheden, blijft als ik de bioscoop uitloop door mijn hoofd spoken. Door de problemen met het geluid heb ik nauwelijks tijd voordat mijn volgende film begint. Down Terrace is een zwartkomische Britse misdaadfilm over een familie vol sociopaten. Het ironische geweld wordt in de bioscoopzaal ontvangen met luid gelach, maar ik heb er moeite mee. Het brengt mij bij de derde deugd: flexibiliteit. Als festivalganger wordt je van de ene in de andere emotie gegooid zonder tijd voor bezinning. Snel kunnen schakelen tussen verschillende films is soms noodzakelijk. Na een half uur ben ik het ongemakkelijke gevoel kwijt en lach ik net zo hard mee als een omaatje onder een voorbij scheurende auto wordt geduwd.
De laatste film die ik zie is eindelijk eens van eigen bodem. Shocking Blue van regisseur Mark de Cloe gaat over de hechte vriendschap tussen drie jongens die uiteen spat wanneer één van de jongens bij een ongeluk om het leven komt. De Cloe vertelt zijn verhaal het liefst door middel van blikken. Dromerige blikken, verliefde blikken, boze blikken, bij voorkeur in slowmotion en met muziek eronder. Geen onverstandige keus, want de jonge acteurs kunnen de manco’s in de spaarzame dialogen niet verbloemen. Het probleem is dat De Cloe elke dramatische ontwikkeling beantwoordt met een dergelijke non-verbale sequentie. De sprookjesachtige beelden dienen vooral om het gebrek aan durf te verdoezelen. De film en vooral het script missen het lef om iets wezenlijks te doen met alle tragiek.
Na drie films zit de vijfde dag van het festival er voor mij op. Terwijl ik naar het station loop, hoor ik een groep jongeren met bontkraagjes en witte petjes elkaar wastips uitdelen. ‘Je moet het gewoon in een kussensloop wassen, jonguh!’ Glimlachend loop ik nog even langs Bram om een grote puntzak friet te bestellen. Festivalgangers hebben ook zo hun zonden.
