Eén film. En daarna nog een halve. De gemiddelde Nederlander doet er ongeveer een jaar over om zoveel films te zien in de bioscoop, maar voor mij was de klus al voor het middaguur geklaard. Dat betekende ook meteen het einde van mijn IFFR maandag, want door andere verplichtingen kon ik niet meer tijd in Rotterdam besteden.
Twee filmstudenten bedenken de reclamestunt van het jaar. Dat is de basis van Czech Dream die gister mijn avondvoorstellingen aftrapte. Voor hun eindexamen project willen de twee heren laten zien hoe erg de Tsjechische bevolking is veranderd in de laatste vijftien jaar en maken een documentaire over de kracht van reclame.
Ze besluiten een fictieve hypermarkt te bedenken en te kijken hoeveel mensen en naar de grote opening zouden komen als ze er een grote reclame campagne omheen bouwen en daarbij wordt er niet op een postertje meer of minder gelet. Focusgroups, interviews met hypermarktverslaafden (“soms vraag ik me wel eens af wat ik deed voordat ze er waren”) en flyer-, radio- en televisiecampagnes moeten ervoor zorgen dat er op 31 mei om tien uur ‘s-morgens zoveel mogelijk mensen komen kijken.
En ze komen; hopend op die ene goedkope digitale camera uit de folder. Drie uur voor aanvang verzamelen de eerste koopjes jagers zich op het parkeerterrein (“tja, ik was toch al wakker”) en uiteindelijk staat er een man of duizend vlak voordat de dranghekken open gaan. Als deze dan open gaan begint de sprint naar de voorkant van de winkel. Dit blijkt echter enkel een groot spandoek met daarachter een groot weiland.
Tot dit moment is de film een interessante blik in de wereld van marketing en de “maakbaarheid” van mensen en producten, maar nu komt de reactie van de consumenten die de film naar een hoger plan tilt. De reacties zijn meestal geïrriteerd (“Ik vertrouw reclame makers nooit meer”) maar sommige begripvol (“zo zie je maar hoe erg Tsjechen verwesterd en verwend zijn geworden”) of vertederend (“nou ja, anders had ik toch maar binnen gezeten, nu kom ik in ieder geval nog buiten vandaag”). Interessant is ook te zien dat er ter plekke al verbanden worden getrokken met de toetreding van de Tsjechen tot de EU. De regisseur legde na afloop uit dat er op het zelfde moment een 200 miljoen kostende campagne door de overheid was gestart om “ja” te stemmen bij het landelijk referendum inzake de toetreding. Toen bleek dat deze campagne een wassen neus was, vroeg men zich af hoe inhoudelijk die van de regering dan was. De reclamedroom is ook in Tsjechië lek geprikt.
Drie kwartier later begint de afsluiter van mijn avond, The Adventure of Iron Pussy. Aan het eind van een lange dag is dit een prettige afsluiter. Overgeacteerd, slecht gedubt en hoofdrolspelers die af en toe uitbarsten in smartlappen. Het verhaal over een gogo-boy die zich af en toe in vrouwenkleren hijst om de misdaad te bestrijden doet er nauwelijks toe, dit is pulp. Vermakelijke pulp dat wel en na alle serieuze verhalen overdag is de nodige dosis onzin ook wel weer zo prettig. En dat is ook eigenlijk de enige functie die deze film kan bieden, het luchtig maken van een lange film dag. En lege onzin gaat ook na een uurtje vervelen, terwijl de film dan nog een klein half uur doorgaat.
Fier zwaait de vlag voor het pastelkleurige huis volledig uitgevoerd in een van de zes stijlen die de Disney Company voorgeschreven heeft. Dit is niet zomaar een huis in een buitenwijk van een Amerikaanse stad, dit droom optrekje staat in Celebration, Florida.
De film over dit “perfecte dorp” was deel van het combinatieprogramma waarmee ik vandaag begon. Het eerste filmpje was A.M./P.M. Een shot van driekwartier dwaalt over een foto van een nachtelijke stad. Door trucage wordt de foto steeds lichter en langzaam ontwaakt de stad. Op de geluidsband staan overpeinzingen van de maker die vooral in gaan over hoe ze zelf 9/11 heeft meegemaakt. Dit wordt afgewisseld met redelijk experimentele muziek. Had ik gister de perfecte afsluiter, dit is de perfecte opening van een festivaldag. Luisterend naar de stem, de muziek en de stiltes en kijkend naar stad, terwijl de camera langzaam naar rechts kruipt . Af en toe even de ogen dicht om enkel te luisteren, dan weer alleen kijken in stilte, heerlijk wakker worden, klaar voor wat komen gaat.
In dit geval was dat Celebration, over het dorpje Celebration Dit dorpje is een uitwerking van een plan van Walt zelf die droomde van de perfecte, gemaakte stad, door hem EPCOT genoemd. In deze Experimental Prototype City Of Tomorrow reden er monorails en peoplemovers en werd het centrum gevormd door een Metropoliaanse toren. Celebration is ook volledig op de tekentafel ontworpen, maar hier geen technologische hoogstandjes, maar retro design. Want Celebration speelt vooral in op het gevoel dat vroeger alles beter was.
Geromantiseerde jeugdherinneringen en niet de vergeten het beeld dat films regelmatig geven van de jaren 50 waarin alles nog om de kleine gemeenschappen draaide zijn de aanleiding voor deze gedachte. Grappig is dan ook dat veel mensen zeggen dat dit stadje precies zo is als degene waar ze opgroeiden. Disney laat mensen wonen in hun eigen herinneringen. Maar wel in een van de vaststaande huisstijlen. Want het mag geen ratjetoe worden dus moet je bepalen of je bijvoorbeeld in een huis in Koloniale of toch liever in Zuid-Franse stijl wil wonen.
Met dit soort regels, want zo’n dik boekwerk is dat geen van de geïnterviewden het helemaal gelezen heeft toen hij het koopcontract tekende, houdt Disney de regie sterk in handen. Op vallend is ook het schijnbare gebrek jonge gezinnen en niet blanke mensen. Als de geïnterviewden een goede demografische representatie geven dan is Celebration vooral een dorp voor de rijke gepensioneerde Amerikaan.
De film geeft vooral een beeld van de mensen die besluiten om hier te gaan wonen. Allen hebben een heilig geloof in dat ze leven in het soort samenleving waarin ze als klein kind zijn opgegroeid en allen hebben een heilig geloof dat Disney het beste met hen voor heeft. Kritische woorden van de inwoners vallen er nauwelijks.
Maar na een half uur komen er scheurtjes in de droom zo noemt iemand het voortuin beleid toch wel een beetje streng. Het is namelijk belangrijk dat je je deze goed verzorgt. Vergeet je dit en laat je struiken over je mooie witte tuinhekje groeien dan komt er een controle team (“garden Gestapo”) langs die je er op wijst en aandringt er iets aan te doen. Desnoods komen ze het zelf wel even doen om daarna de rekening te presenteren. Want perfectie is niet gratis.
Ik had graag nog meer willen zien over dit bijzondere project en met name meer over de trucjes die Disney toepast om deze droom in stand te houden. Maar helaas kon ik niet zien hoe het sprookje afloopt omdat ik naar een andere afspraak moest.
Vijf van de tien dagen zijn er nu voorbij. Halfvol of halfleeg, tijd voor reflectie. De supermarkten raken door hun voorraad goedkope Redbull heen, bij Subway heeft me al vaste bezoeker binnen gehaald en ik kan even geen Evergreens meer zien. Een aantal films waar ik goede hoop over heb moeten mijn netvlies nog passeren. Dus wat mij betreft: doe maar halfvol.
