Hold Me Tight, Let Me Go

Slechte kinderen bestaan niet, slechte ouders jammer genoeg wel. Kim Longinotto heeft vijf maanden lang op de Mulberry Bush school gefilmd. Hier toont ze opvoedkundigen, moeilijk opvoedbare kinderen, hun ouders en het lange en niet altijd succesvolle proces dat ze samen moeten doormaken van een disfunctionele naar een functionele levensstijl. De kinderen zijn vaak emotioneel door hun ouders in de steek gelaten en bouwen een haatliefdesrelatie op met de opvoedkundigen om hen heen, waar het vasthouden en loslaten in de titel op slaat. Wat we te zien krijgen is verontrustend, droevig en soms ook lachwekkend.

Normaliter maakt Kim Longinotto films waarin vrouwen de hoofdrol spelen. Vorige werken als Sisters in Law en The Day I Will Never Forget gaan over vrouwen in het Afrikaanse rechtssysteem en vrouwenbesnijdenis. In Hold Me Tight, Let Me Go zijn vooral kinderen het middelpunt. Het is bewonderenswaardig dat Longinotto deze nog sympathiek in beeld weet te krijgen. De kinderen zijn namelijk grofgebekt, slaan de leraren geregeld en zelfs als ze lichamelijk worden tegengehouden blijven ze strijden. En er wordt veelvuldig gespuugd in deze film. De leraren en opvoedkundigen brengen keer op keer geduld op om de kinderen vast te pakken en zonder boos te worden het gesprek aan te gaan.

Mulberry Bush is een kostschool in Oxford en het eindpunt voor basisscholieren die zich niet hebben kunnen aanpassen. Het gaat om kinderen met emotionele trauma’s en oncontroleerbare agressie. Het gedrag van de kinderen is vaak schokkend. Ze gaan gewelddadig met de volwassenen om, maar ook medescholieren zijn het slachtoffer. Eén jongen pakt zelfs een mes op tegen een klasgenootje. Het beleid op deze school is om de kinderen niet te straffen, maar het gesprek op geduldige en redelijke wijze met ze aan te blijven gaan. Het uithoudingsvermogen van het personeel blijft verbazen. Het was deze manier van werken dat Mulberry Bush voor Longinotto een interessant onderwerp van onderzoek maakte.

Het voornaamste probleem van de kinderen, het zijn vooral jongens, is agressie. Op een gegeven moment kunnen ze het niet meer houden, ze slaan en schelden erop los. Aanvankelijk lijken het slechte kinderen, maar langzaamaan ontvouwt zich bij elk kind een verhaal. Ze komen allen uit moeilijke gezinssituaties. Één vader geeft ronduit toe dat hij zijn zoon eigenlijk nooit heeft gemogen. De jongens blijven op zoek naar acceptatie. En hoewel ze het niet naar hun zin lijken te hebben op de kostschool, zijn de kinderen blij om weer terug te komen na een weekendje thuis. Michael die in zijn laatste jaar zit roept bij terugkomst: ‘I want my adults’. Als voor hem het jaar is afgelopen en hij nooit meer terug hoeft te komen trekt hij zich huilend terug op zijn kamer, hij is namelijk bang dat ze hem zullen vergeten.

Dat is wat de situatie van de kinderen zo tragisch maakt. Ze zijn vaak zo slecht bezig, maar willen zo graag goed doen. De kleine Ben ramt het hoofd van zijn vriendje Alex tegen een muur aan. Als de begeleiders hem confronteren, barst hij in huilen uit. Hij wil Alex helemaal niet slaan en maakt zich zorgen. ‘I wanna see Alex!’ Bij een volgende woede aanval wordt aan Ben gevraagd waarom hij zich zo gedraagt. Hij vertelt zijn begeleider dat hij zijn leven haat. Hij durft aanvankelijk niet voor de camera’s te zeggen waarom. Als Ben wordt verteld dat zijn verhaal misschien een kindje dat naar de film kijkt zou kunnen helpen, vertelt hij waarom. Zijn moeder heeft zijn vader gestoken.

Longinotto geeft zo elk kind dat eerst onbegrijpelijk lijkt te handelen een achtergrond waardoor hun acties beter te plaatsen zijn. De manier waarop ze de levens van de kinderen en begeleiders ontvouwt verdient lof. Je kunt begrip opbrengen voor de agressie van de jongens, en respect voor hun begeleiders.