In Theo van Gogh’s nieuwste film Interview voeren een gerenommeerd journalist en een beroemde soapactrice een gecompliceerd verbaal duel. Iedereen die de afgelopen weken een krant inkeek of de TV aanzette, weet inmiddels dat de hoofdrollen worden vertolkt door Katja Schuurman en Pierre Bokma. Deze keuze berust uiteraard niet op toeval. Interview is namelijk een satire op de Nederlandse mediawereld en bevat talloze verwijzingen naar de realiteit, waarbij vooral Katja haar imago op gevatte wijze relativeert. Geïnspireerd door titel en inhoud van deze interessante productie benaderde ik Theo van Gogh voor een éigen interview.
Wie was de initiatiefnemer van dit project?
Hans Teeuwen; die belde mij vijftien december op en zei dat er een film moest komen waarin Katja verleidt zou worden in de vorm van een interview. Theodor Holman heeft toen het scenario gegeven.
Stond het van begin af aan vast dat jullie het kleinschalig zouden aanpakken?
Ja, want er was geen geld. Ik zat meteen met mijn vinger in de lucht van “het gaat tweeduizend gulden kosten” en het moest dan ook in vijf nachten gedraaid worden. Zo’n film is ook alleen maar leuk als het als het snel gaat. Zoiets moet je in de go doen. (..) Als ik twee miljoen gulden had gehad, had ik ‘em eigenlijk ook zo gemaakt.
Heb je dan een soort Dogma-ambities?
Nee, helemaal niet. Ik heb mijn halve leven gewacht op filmsets, licht, camerabewegingen en dergelijke, maar omdat 35 mm zo’n ontzettend log mechanisme is wil ik eigenlijk voortaan hiermee draaien (met DV camera, HB). Het liefst met maar drie cameramensen én snel. Ik ben eigenlijk alleen maar bezig met het acteren en het verhaal en ik merk dat er een grotere concentratie is als je minder met techniek bezig bent. Waar je bij een 35 mm film hooguit drie, vier minuten per dag haalt, hebben we hier wel 20 minuten per dag gedraaid. Dan zijn de acteurs ook veel beter in staat om goed te acteren. Het wordt ingewikkelder maar ook interessanter voor ze; ze hoeven niet op een lijntje met kruisjes te lopen en ze hoeven niet een lampje in de gaten te houden, zoals dat altijd gaat. Ze mogen zich echt met het acteren bezig houden.
Hoe hebben jullie Katja eigenlijk benaderd?; was zij meteen voor in?
Ja, Katja was er meteen voor in. Toen heb ik Pierre Bokma benaderd en die was er ook voor in. Maar dat was mijn vanzelfsprekende arrogantie; ik kon me niet voorstellen dat een acteur hier nee tegen zou zeggen. En dat bleek ook, want ze zeiden ja.
Ben je vooral een acteur-regisseur of laat je de spelers ook vrij?
Nee, ik ben heel erg een acteur-regisseur; improvisatie mag wel maar wel op mijn aangeven. Ik heb voor Interview een maand met ze gerepeteerd. (..) Toen hebben we in Katja’s huis, waar we gefilmd hebben, de plekken opgezocht waar we dat gingen doen en that was it.
En? Tevreden?
Ja, natuurlijk; ik ben er wel trots op..Maar eigen roem stinkt, dus dat is meer aan jullie om te beoordelen toch? Maar ik ben wel tevreden..
De tagline van de film luidt “litteken ontmoet litteken“, betekend dat dat het gedrag van de personages moet worden verklaard vanuit gebeurtenissen uit het verleden, als een soort excuus?
Nou, het is meer een soapregel. Er zitten diverse dialogen in die heel erg soapie klinken, want Katja speelt een soapactrice. (..) Ik kijk zelf nooit naar soap, want ik haat het. Dat neemt niet weg dat ik besef dat het genre er is en dat miljoenen Nederlanders er naar kijken. Ik werp er dus wel eens blik op, maar liever niet. “Litteken ontmoet litteken” is niet de sleutel tot de film, de sleutel is namelijk dat iedereen tegen iedereen loopt te liegen, onder het mom van heftige emoties en diepgaand contact. Dat is denk ik ook de aardigheid van de film. Het einde was ook nogal verassend; daar had niemand op gerekend…
Dat einde is ook erg pessimistisch..
Het is een hele cynische film ja…
Heb je misschien iets willen zeggen over de verdorvenheid van de mens?
Oh nee joh; ik ben helemaal niet van de boodschappen! Het is gewoon een heel cynisch portret van hoe journalisten in elkaar zitten en hoe roem werkt. Er zitten ook veel satirische elementen in. De journalist belt bijvoorbeeld voortdurend in grote woede de hoofdredacteur op, want hij wil eigenlijk bij de val van het kabinet zijn en vindt Katja een geplastificeerde mummie. Het is allemaal volstrekt karakterloos en gewetenloos, maar zo zijn journalisten en zo hoort het natuurlijk ook. Het zou fijn zijn als je de jongens en meisjes van de mediaopleiding kon mededelen dat, mochten ze journalist willen worden, ze dan ieder besef van goed en kwaad overboord moeten gooien omdat dat er maar één ding telt: de primeur.
Ok, dat zal ik opschrijven.
Erboven graag! (lacht)
Vind je het belangrijk dat films geworteld zijn in de realiteit; dat ze inspelen op hedendaagse thema’s?
Nee helemaal niet. Ik heb films gezien die nachtmerrie- of juist sprookjes-achtig waren en die ik prachtig vond. Het enige wat belangrijk is voor mijn films, en ik heb er langzamerhand een hoop gemaakt, is het eeuwige gevecht tussen mannen en vrouwen; het aantrekken en weer afstoten. Een andere obsessie, die ik deel met Theodor Holman, is dat iedereen tegen elkaar liegt. Wijzelf voorop natuurlijk… Wat je in al mijn films ziet, en dan vooral in Interview, is dat mensen elkaar voortdurend lopen te naaien. (..)Katja naait Pierre verschrikkelijk maar dat neem niet weg dat hij er ook alles aan heeft gedaan om haar een hak te zetten.
Dus dan zit er eigenlijk toch een beetje een boodschap in de film; “Iedereen loopt elkaar te naaien“..
Dat is geen boodschap, dat is meer een constatering. Het is in ieder geval geen boodschap met pek en veren, zo van “pas goed op…” Je hebt mensen die vinden dat de wereld beter moet worden, maar ik hoor daar niet bij. De wereld die we nu hebben is de best mogelijke wereld en het is nog nooit zo goed met de mensheid gegaan, dus het laatste wat ik zou willen is maatschappijkritiek leveren..
Wie hoop je dat er naar de film zullen komen kijken en wie denk je dat er komen?
Ik heb geen flauw idee. Hij is voor tweehonderdduizend gulden gemaakt en er zit nog honderdtwintigduizend gulden aan subsidie bij om ‘em op te blazen; that’s it. Ik vind dat ik daar goed werk voor heb afgeleverd in de zin dat het een aardig verhaal is, ik mooi geluid gemaakt heb en er goed wordt geacteerd. Ik heb mijn best gedaan. Misschien gaan er drieduizend mensen naar toe, maar misschien wel honderdduizend. Ik denk drieduizend maar je weet het niet; ik heb daar geen verstand van. De film gaat vooral over Katja Schuurman en is een satire op de rattigheid van de media. Ik vind het wel leuk om te zien dat er nu overal over wordt geschreven en gedaan. Voor een film van tweehonderdduizend gulden komt er dus een stoot van publiciteit op af en dat is wel aardig vind ik; daar moet ik wel om lachen..
Hebben jullie zelf iets aan marketing gedaan?
Nee helemaal niet! Daar was geen geld, maar ook geen kennis voor aanwezig want ik weet niets van marketing en maak gewoon wat ik zelf mooi vind. Maar iedereen heeft in ieder geval van Interview gehoord…
Dat komt natuurlijk ook door Katja..
Ja natuurlijk… Dat wordt dus op gewetenloze wijze uitgemolken..
Vind je het oordeel van de pers belangrijk?
Nou het zou me werkelijk aan m’n kont roesten, maar het helpt natuurlijk wel als er één of twee kranten het wel goed vinden want dan heb je een gemêleerd gezelschap. Je kunt wel zeggen “Alle publiciteit is goede publiciteit”, maar dat helpt niet altijd bij het naar de bioscoop trekken van mensen. Zeker niet voor dit soort films, omdat dit de arthouses in gaat. De Oesters van Nam Kee werd bijvoorbeeld volkomen weggeschreven, maar daar gingen toch nog tweehonderdvijftigduizend mensen naar toe, want dat is een ander publiek. Maar helaas ben ik uitsluitend geschikt om het denkend deel der natie te bedienen en dan wil een goede recensie her en der nog wel eens helpen. Ik maak me daar weinig illusies over. (..) Ik heb al zoveel slechte recensies in mijn leven gehad dat ik daar nou niet echt wakker van kan liggen. Over het algemeen kun je zeggen dat filmjournalisten in Nederland tot het allerdomste trivol uit de riolen van de middelmaat behoren. Moet je je voorstellen dat je filmrecensent bent en je moet acht films per week in zo’n donker hol gaan bekijken…Dat is toch bijzonder tragisch?
Dus dat moet ik dan maar niet gaan doen?
Nee, het zou wel een dieptepunt zijn als je zo’n zware opleiding volgt en dat je dan filmrecensent wordt.
Er is de laatste tijd veel geklaagd over het Nederlandse filmklimaat, met name over het afschaffen van de CV-regeling. Wat vind jij eigenlijk van de huidige omstandigheden?
Die CV-regeling was een aanleiding voor allemaal oplichters om op de meest verschrikkelijke wijze de gemeenschap te plunderen. Ik kan er dus niet tegen zijn dat die regeling in de huidige vorm wordt opgeheven. Er zou eigenlijk een aangepaste versie op moeten komen. Maar ik heb nooit te klagen gehad over het filmklimaat want ik heb altijd goedkope films gemaakt waardoor ik verder kon. Je kan ook vier jaar op subsidie gaan zitten wachten, maar dat is een beetje zonde van de tijd. Ik wil altijd wat te doen hebben en ga dus graag een nieuwe film maken. Zolang ik in de range van twee-, driehonderdduizend gulden blijf, lukt me dat.
Dus Nederland verlaten á la Paul Verhoeven zit er voorlopig niet in?
Nee, maar Paul Verhoeven kan iets wat ik helemaal niet kan. Die kan in Amerika gedijen en hele mooie films maken, maar dat is helemaal niet mijn kracht. Het enige wat ik wil is de oorlog tussen mannen en vrouwen onderzoeken en dat wil ik wel een keer met Amerikaanse actrices doen, maar dan wel in volledige vrijheid. Ik zie mezelf daar niet functioneren in de vrijheid om te maken wat ik wil.
Dus die Hollywood actiefilms…
Dat kan ik helemaal niet!
Maar vind je het wel leuk om naar te kijken?
Nee eigenlijk ook niet. Ik ben laatst naar The Matrix deel twee geweest en dat vond ik een ontzettende tegenvaller. Deel één is een briljante film, ook omdat het nieuw was, maar deel twee vond ik verschrikkelijk en saai. Je zit er na te kijken en denkt Yeah right..Het deed me helemaal niets..
Wat vind je dan van het peil van de Nederlandse film?
Er zijn wel een aantal mooie films gemaakt vind ik; Ja Zuster, Nee Zuster en Van God Los bijvoorbeeld. Er valt dus niet alleen maar te klagen.
Op de internationale markt doet de Nederlandse film het daarentegen niet zo goed; heb je ambities om je films naar het buitenland te distribueren?
Ja, dat zou prachtig wezen en soms lukt dat ook. Ik was bijna failliet toen ik 06 had geproduceerd en toen heb ik die voor een schijntje verkocht aan Amerika. Daar ligt de film nog steeds in alle schappen van de megastores, dus er wordt heel erg veel aan verdiend. Daar is me dus veel geld door de neus geboord… Eigen schuld natuurlijk..
Hoe staat het eigenlijk op het gebied van TV?; zien we je binnenkort nog met een talkshow ofzo?
Nee, want ik heb teveel mensen beledigd op TV. Ik heb de directeur van de HMG groep, een kleine meneer op hoge hakken, een “pygmee op plateauzolen” genoemd en dat was het einde van mijn carrière bij Yorin. Ik heb de beste herinneringen aan “de Hunkering“, een anti-dating show die ik twee seizoenen lang heb gepresenteerd. Dat vond ik echt een hoogtepunt om te doen want daar kon ik prime time met een dwerg die een asbak op d’r hoofd had, een harpiste en twee sumoworstelaars een liedje zingen over het neuken van lijken. Dat is vrij ongebruikelijk en dat vond ik wel geestig eigenlijk..
Maar dan misschien iets bij de publieke zenders?
Ik heb niet de indruk dat de publieke omroepen op mij staan te wachten. Ik zou heel graag een programma doen, maar dat zit er niet meer in denk ik. Ik ben te oud ook; al vijfenveertig.
Nou, dat is toch niet zo oud?
Nouja, als je naar Barend en van Dorp kijkt zie je vooral een bejaardentehuis dat aan tafel zit dus wat dat betreft…Maar nee, ik denk dat ik te oud ben en niet meer op TV kom.
We hebben je natuurlijk ook gezien in het “Big Brother VIPS“- huis, ben je toevallig nog benaderd voor “Bobo’s in de Jungle“?
Nee, maar dat had ik ook niet gewild. Dat met dat Big Brother huis wilde ik gewoon één keer meemaken. “Bobo’s in the Jungle“?? Ik moet er niet aan denken…Ellende allemaal, daar doe ik niet aan mee.
Ben je alweer bezig met het volgende project?
Ja ik heb een heleboel projecten; ik wil een lesbische roadmovie maken met Katja Schuurman en Tara Elbers..(..)En ik wil “Medea” gaan maken; een dertiendelige serie voor de AVRO naar de Griekse mythe, waarin Katja een ontaarde moeder speelt die haar kinderen vermoord om haar minnaar te treffen. Daarnaast wil ik een film maken met Kim van Kooten en Jacob Derwig, die “Clowns” zal gaan heten. Ook wil ik nog steeds een film over Fortuyn maken en een film in Engeland. Voorlopig zijn er projecten genoeg, dus dat is het probleem niet..
Wat is het probleem dan wel?
Geld! Vooral om het bij elkaar te krijgen. Er is nog geen geld om het allemaal te draaien… Interview hebben we zelf voorgeschoten en daar heeft de Humanistische omroep later aan bijgedragen. Zolang we in die twee- driehonderdduizend gulden range blijven kan ons eigenlijk niet zoveel gebeuren. Dan hoest mijn bedrijf dat wel op en dan zie ik wel hoe ik het terug krijg..
Maak je ook winst met je films?
Nee…
En als er nou heel veel mensen gaan?
Dan maken we winst natuurlijk. Maar tot nu toe niet hoor..De producent krijgt twee gulden vijftig per bioscoopkaartje dus reken maar uit. Dat schiet niet erg op…
Toegegeven, Theo’s reputatie als enfant terrible van de Nederlandse mediawereld maakte dat ik ons rendez-vous toch een beetje huiverig tegemoet zag. Mijn zenuwen bleken echter ongegrond; de maestro stond mij buitengewoon vriendelijk te woord en gaf me zelfs een aantal wijze lessen mee: “Meisjes zoals jullie die een onzinstudie volgen zoals TV-wetenschappen, wat helemaal geen wetenschap is; dat is voortreffelijk want je moet gewoon genieten van je leven en zo lang mogelijk een excuus hebben om niets te hoeven doen en om zeker tot je dertigste met onzin bezig te zijn. Máár meisjes; zorg toch voor een miljonair die voor jullie zorgt, dan komt alles verder in orde.”
Kijk, daar kunnen we wat mee…
Tenslotte nog een tip van mezelf, aan iedereen die “een lesbische roadmovie met Katja Schuurman en Tara Elbers” wil zien -en hiermee spreek ik volgens mij tot een groot deel der natie-: haast u allen naar Interview om Theo’s kas te spekken!
