Crips: Strapped ‘n Strong

Hoe erg is het gesteld met criminele jeugdbendes in Nederland? De documentaire Crips: Strapped ‘n Strong, eerder door BNN uitgezonden en nu op dvd te koop, poogt hier een antwoord op te geven dat zich makkelijk laat ondergraven door de gekozen benadering van het onderwerp. Wanneer je de dvd van de documentaire Crips in de speler doet hoor je een nummer van 50 Cent en zijn de titel en verschillende menuopties vergezeld van geweerschoten. Het moge duidelijk zijn: dit is een film over stoere mannen, waar andere stoere mannen zich een voorbeeld aan kunnen nemen.

De documentaire opent met beelden van twee leden van de Crips  in Den Haag, staand voor het graf van twee familieleden, beiden doodgeschoten. Vervolgens laat een betrekkelijk jonge man de littekens zien die hij overhield aan schotwonden. Even later wordt de kijker door een ganglid meegenomen in een appartement in een buitenwijk waar iemand doodgeschoten is en het bloed is opgedroogd op de vloer. De toon is gezet.. Crips focust zich op de leden van de gelijknamige Haagse gang, de zelfbenoemde Nederlandse tak van de Crips in Los Angeles. Deze afsplitsing bestaat bepaald niet omdat ze daartoe gevraagd werden door de oorspronkelijke gang: er lijkt onder deze jonge mannen een grote noodzaak te bestaan zich in groepsverband te wenden tot criminaliteit om hiermee een twijfelachtige onderlinge verbondenheid te creëren. Wellicht een open deur, maar de Crips hebben zelfs hun eigen raps (van het kaliber: ‘I am a crip when I lay down, a crip when I sleep…’).

Hoofdpersonage in Crips is Keylow, die vier jaar gevangen heeft gezeten wegens het kapen van een helikopter. Of dat echt gebeurd is wordt nooit helemaal duidelijk, maar wanneer de Crips aan het eind van de film worden gevolgd op excursie naar LA, waar ze hun voorbeeldgangsters gaan ontmoeten, lijken die Keylow al te kennen van zijn helikopteravontuur. Dat het leven van een gangster niet altijd rozengeur en maneschijn is, lijken de Haagse Crips zich eenmaal in LA wel te beseffen. Het opperhoofd van de andere gang maakt Keylow fijntjes duidelijk dat je al je brothers kwijtraakt aan the pen en the graveyard. Gelukkig weet Keylow even later wel zelf een helder licht op de zaak te schijnen: onderlinge verbondenheid moet gezocht worden in de criminaliteit, omdat het zo moeilijk aan de Amerikaanse Crips uit te leggen is waar je nou vandaan komt (‘Uit Nederland? Uit Suriname? Nee, nee!’), maar de eigen grond moet wel te allen tijde verdedigd worden. Tja…

Nu en dan maakt Crips gelukkig een flinke, doch humoristische uitglijder die de documentaire meer de moeite waard maakt. Bijvoorbeeld wanneer een lid van de gang naar Suriname gaat om bijna in zijn blote kont zijn kwade geesten uit te laten drijven met behulp van rituele muziek, dans en grote hoeveelheden sterke drank. Ook wordt een man gevolgd die maar niet uit de criminaliteit weet te blijven, ook al wil hij het nog zo graag – voor zijn kinderen natuurlijk. De pretentieuze laatste scène, waarin Keylow enkele glazen schaakstukken omgooit op een schaakbord en vervolgens out of focus beweegt, werkt ook enigzins op de lachspieren. Na een film vol criminele ellende is het weinig hoopgevend te lezen dat de Crips zich nu ook op een legaal vlak begeven en werken aan het maken van… wat een verrassing: clips en muziek.

Het beeld dat de film schetst is ontluisterend en licht ongeloofwaardig. Welke serieuze gangleider met grootse criminele ambities zou zich immers bereidwillig tonen zich te laten volgen door een cameraploeg met als doel een documentaire te maken die bedoeld is voor de nationale televisie? Een weldenkend mens zou geloven dat een serieuze crimineel liever niet in de spotlights staat. Niets lijkt echter minder waar. Crips bevat zelfs beelden van gangleden die plastic zakjes vullen met drugs en wapendeals sluiten, allemaal gelardeerd met de stoere muziek van 50 Cent en andere rappers.

Toegegeven, het is een schrikbarend beeld van de gang van zaken in een buitenwijk in de randstad en een zeer intrigerend inkijkje. Toch kan er niet voorbij gegaan worden aan de vraag of het echt de ernstig criminele gangstertop is die hier in beeld wordt gebracht, of slechts een stel jokers die met deze film aanzien en het o zo belangrijke respect denken te kunnen verwerven. Misschien is het nog wel betreurenswaardiger dat Crips me soms deed vermoeden dat de film gemaakt is om een bepaalde doelgroep aan te spreken. Een doelgroep die zich met deze gangsters maar al te graag zou willen identificeren. Zouden de hardste gangsters van Nederland echt hun tijd spenderen voor het plantenperkje op het plein voor een mistroostig appartementenblok in een Haagse buitenwijk? Wie het weet mag het zeggen.