An Education

Het verhaal van An Education is gebaseerd op het waargebeurde verhaal van de Britse journaliste Lynn Barber. Haar ervaring was op zichzelf niet eens zo bijzonder, maar in de handen van schrijver Nick Hornby werd Barbers memoire omgetoverd in een script dat grappig, maar vooral ook dramatisch is.

Jenny is een schoolmeisje van zestien. Haar vader heeft het nooit ver geschopt in het leven en is er daarom des te meer op gebrand dat zijn dochter succesvol wordt. Jenny’s schoolprestaties zijn thuis het gesprek van de dag. Het einddoel, Oxford University, is heilig. Als Jenny de veel oudere David ontmoet en verliefd wordt, zijn haar ouders daar op z’n zachtst gezegd niet blij mee. Met zijn charme en extravagante levensstijl weet hij echter het hele gezin voor zich te winnen. Totdat blijkt dat David iemand anders blijkt te zijn dan ze dachten.

Dat klinkt onheilspellend, maar An Education is zeer duidelijk geen thriller. Davids onthulling komt misschien als een verrassing, het is niets waar menig meisje (of beter gezegd, menig vrouw) zich niet mee kan identificeren. De kracht van de film is niet een verrassende verhaallijn, maar de manier waarop deze gepresenteerd wordt. De kijker wordt volledig meegesleept in Jenny’s relatie met David. Haar ouders representeren de twijfels die het publiek misschien zelf ook heeft, maar net als in de film krijgt David uiteindelijk het voordeel van de twijfel. De schok is daarom uiteindelijk, als alles een leugen blijkt, veel groter. De aanwijzingen dat er iets niet klopt, die door Jenny en haar ouders over het hoofd worden gezien, krijgt de kijker ook niet mee.

De meeslependheid van de film heeft niet alleen met het uitstekende script te maken, maar uiteraard ook met de acteerprestaties van de cast, en met name Carey Mulligan. De destijds 22-jarige actrice is zeer overtuigend als het jonge meisje dat opbloeit tot een dame. In haar schooluniform en met haar cello onder de arm is het haast onbegrijpelijk wat David in de overduidelijk veel te jonge Jenny ziet. Ze is giechelig en naïef. Eenmaal onder zijn hoede genomen verdwijnt het kinderlijke zienderogen, zowel in Jenny’s uiterlijk als in haar gedrag, en daarmee ook het leeftijdsverschil. De vergelijking met een jonge Audrey Hepburn is zomaar gemaakt. Dat Mulligan met deze rol een Oscarnominatie in de wacht heeft gesleept mag geen verrassing heten. Peter Sarsgaard voor de rol van David is tevens een goede keuze geweest. Hij heeft de juiste combinatie van charme en mysterie. David is daardoor niet simpelweg een levensgenieter die met geld smijt, maar ook iemand waarvan je vermoedt dat er méér in zijn hoofd omgaat. Was hij alleen een losbol geweest, dan was het einde een stuk minder verrassend geweest.

Een ander sterk element is de setting van het verhaal in de jaren zestig. Engeland was in die tijd modern genoeg om meisjes naar de universiteit te laten gaan, maar ook nog zo ouderwets dat een meisje de school verliet als ze ging trouwen, omdat een opleiding op dat moment niet meer nodig zou zijn. Jenny gooit haar schoolcarrière (en haar droom) weg door bij David te zijn. Het is hartverscheurend als dit niet uitpakt zoals gehoopt. Tegelijkertijd is het interessant om te zien hoe haar keuze om school te verlaten gemotiveerd wordt door het gebrek aan kansen voor vrouwen op de werkvloer, en vraagstukken over de zin van het leven. Ook visueel geven de jaren zestig een heel ander plaatje dan een ‘moderne’ film. In An Education geen flower power en hippiekleding; daar was Engeland in 1962 nog niet helemaal aan toe. Wel stijlvolle, hooggesloten jurkjes en massa’s eyeliner, wat de film een chique cachet geeft.

Al met al vooral lovende woorden voor An Education. De Deense Dogma-regisseuse Lone Scherfig heeft, mede dankzij het goede script, de juiste balans weten te treffen tussen drama en humor, wat voorkomt dat de film melodramatisch wordt. Carey Mulligan straalt in wat misschien wel de rol van haar leven is. Tel hier een stijlvol jaren zestig sausje bij op en je hebt een topfilm.